Gia phả dòng họ Trịnh Văn

Lịch sử dòng họ

Bốn trăm năm — mười bốn đời

"Cây có cội, nước có nguồn — con cháu phải nhớ tổ tông giống dòng."

Khởi nguồn

Khoảng năm 1700, vào cuối thời Lê Trung Hưng, cụ Trịnh Đức Nhân(鄭徳仁)— bậc thuỷ tổ — di cư đến làng Yên Quảng, xã Ý Yên, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định. Tại đây cụ lập nghiệp, kết duyên với một thiếu nữ trong làng, sinh hạ con cháu, mở đầu cho dòng họ Trịnh Văn ngày nay.

Cụ Tổ qua đời vào khoảng năm 1775, hưởng thọ ngoài 70 tuổi. Theo gia phả truyền lại, ngày giỗ của cụ là Rằm tháng 8 âm lịch — đến nay vẫn được con cháu khắp nơi về Yên Quảng tụ họp, dâng lễ. Ngôi mộ cụ và từ đường họ vừa được trùng tu lớn năm 2025 nhờ công đức gửi về của con cháu trong và ngoài nước.

Sau cuộc sắp xếp hành chính năm 2025, làng Yên Quảng nay thuộc tỉnh Ninh Bình. Tuy đổi tên hành chính, mảnh đất tổ tiên — với từ đường, mộ Cụ Tổ và đình làng — vẫn vẹn nguyên là cội nguồn của 14 đời con cháu.

Niên biểu

Những cột mốc lớn trong 14 đời

  1. ~1700

    Khởi tổ định cư Yên Quảng

    Cụ Trịnh Đức Nhân (鄭徳仁) di cư đến làng Yên Quảng, xã Ý Yên, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định, lập nghiệp và mở đầu dòng họ Trịnh Văn.

  2. ~1730

    Phân chia bốn chi

    Bốn người con trai trưởng thành của cụ Tổ — Trịnh Văn Nghĩa, Trịnh Văn Lễ, Trịnh Văn Trí, Trịnh Văn Tín — lập riêng bốn chi: Chi Trưởng, Chi Hai, Chi Ba, Chi Tư.

  3. 1775

    Cụ Trịnh Văn Đức đỗ Cử nhân

    Cụ Trịnh Văn Đức (đời IV) đỗ Cử nhân khoa Ất Sửu đời vua Lê Hiển Tông, được bổ làm Tri huyện Phú Xuyên — danh tiếng dòng họ vang xa.

  4. 1797

    Soạn "Trịnh tộc Gia phả" và "Trịnh gia Gia huấn"

    Cụ Trịnh Văn Đức về quê chịu tang cha, dành 25 năm cuối đời biên soạn bộ gia phả và viết "Gia huấn" gồm 8 chữ vàng: Trung — Hiếu — Lễ — Nghĩa — Cần — Kiệm — Liêm — Chính.

  5. 1850–1900

    Thời kỳ thịnh vượng

    Nhiều cụ trong đời VII–VIII đỗ đạt, làm quan, mở rộng từ đường, biên niên gia phả được tu sửa nhiều lần.

  6. 1945–1975

    Hai cuộc kháng chiến

    Con cháu các đời IX–X tham gia hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Một số cụ hy sinh được gia phả ghi danh đời đời.

  7. 1990–2025

    Toả sáng khắp nơi

    Con cháu đời XI–XIV học hành, lập nghiệp khắp Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng và nhiều nước Đức, Mỹ, Nhật, Úc, Pháp, Hàn — vẫn giữ tinh thần cội nguồn.

  8. 2025

    Trùng tu mộ Cụ Tổ + từ đường

    Sau gần 300 năm, công trình trùng tu mộ Cụ Tổ và từ đường họ hoàn thành nhờ công đức của con cháu khắp nơi gửi về.

  9. 2026

    Gia phả số ra mắt

    Gia phả họ Trịnh Văn được số hoá, công khai cho con cháu tra cứu trực tuyến — duy trì cội nguồn trong thời đại mới.

Tám chữ vàng — Trịnh gia Gia huấn

Lời dặn của cụ Trịnh Văn Đức (đời IV, năm 1797)

Trung

Trung với nước, trung với họ, trung với lời hứa.

Hiếu

Hiếu với cha mẹ, kính trọng người trên, thương yêu người dưới.

Lễ

Lễ phép trong cách ăn, ở, cư xử với mọi người.

Nghĩa

Sống có tình có lý, biết ơn người đã giúp mình.

Cần

Siêng năng học hành, lao động — không trễ nải.

Kiệm

Tiết kiệm trong cuộc sống, dành dụm cho con cháu.

Liêm

Thanh liêm — không tham lam của không phải mình.

Chính

Chính trực — sống ngay thẳng, dám nói lẽ phải.

Tám chữ này là kim chỉ nam cho con cháu họ Trịnh Văn — từ đời này qua đời khác.

Bốn chi của dòng họ

Từ bốn người con của cụ Tổ

大支

Chi Trưởng

Thuỷ tổ chi: Cụ Trịnh Văn Nghĩa

Chi cả, kế thừa từ đường và lễ giỗ tổ. Hiện chiếm khoảng 30% con cháu trong họ.

二支

Chi Hai

Thuỷ tổ chi: Cụ Trịnh Văn Lễ

Nhiều cụ trong chi đỗ đạt và làm quan thời Lê — Nguyễn. Khoảng 25% con cháu.

三支

Chi Ba

Thuỷ tổ chi: Cụ Trịnh Văn Trí

Có nhiều cụ là thầy giáo, thầy thuốc trong làng. Khoảng 25% con cháu.

四支

Chi Tư

Thuỷ tổ chi: Cụ Trịnh Văn Tín

Chi út, nhiều con cháu lập nghiệp xa quê — Hà Nội, Sài Gòn, hải ngoại. Khoảng 20% con cháu.

Quê tổ

Làng Yên Quảng nằm ở vùng đồng chiêm trũng huyện Ý Yên — nơi nổi tiếng với nghề đúc đồng, sơn mài, dệt chiếu. Đình làng và từ đường họ Trịnh Văn được dựng từ khoảng đầu thế kỷ XIX, gìn giữ nhiều câu đối Hán-Nôm có giá trị lịch sử.

Đến cuộc sắp xếp hành chính năm 2025, huyện Ý Yên (cùng phần lớn tỉnh Nam Định cũ) sáp nhập vào tỉnh Ninh Bình. Tên gọi đổi nhưng làng quê — với mộ Cụ Tổ, từ đường và bao thế hệ con cháu — vẫn nguyên vẹn là điểm hội tụ của dòng họ.

  • 📍 Làng Yên Quảng, xã Ý Yên (cũ), huyện Ý Yên
  • 📍 Tỉnh Nam Định (trước 2025) → tỉnh Ninh Bình (từ 2025)
  • 📅 Ngày giỗ Tổ hằng năm: Rằm tháng 8 âm lịch